Mediawijsheid

Met de komst van mobiel internet en de smartphone is onze samenleving ingrijpend veranderd. We zijn 24 uur per dag, zeven dagen per week online en communiceren waar, wanneer en met wie we dat maar willen. De jeugd loopt hierin voorop. Sociale media zijn verweven met hun leefwereld. De mobiele telefoon hun kostbaarste bezit. Ze omarmen nieuwe media, de snelheid en de mogelijkheden ervan en delen informatie, foto’s en filmpjes met elkaar via alle mogelijke kanalen.

Nieuw en modern
Maar nieuwe media en moderne technologieën gebruiken is niet hetzelfde als media kritisch interpreteren of een mediabron op waarde schatten, laat staan mediabeelden verwerken. Zeker jongere kinderen zijn emotioneel nog onvoldoende ontwikkeld en missen de commerciële weerbaarheid om het spervuur aan mediabeelden op een kritische, verantwoorde manier in te schatten. Mediaopvoeding is dan ook een uitdaging voor veel volwassenen, die de snelle digitale ontwikkelingen vaak niet (meer) kunnen bijbenen.

Mediawijsheid
Om optimaal te kunnen meedoen in de huidige maatschappij hebben we bepaalde kennis, houding en vaardigheden met betrekking tot media nodig: mediawijsheid. De Raad voor Cultuur definieerde dit in 2005 als: 'het geheel van kennis, vaardigheden en mentaliteit waarmee burgers zich bewust, actief, veilig en kritisch bewegen in een complexe, veranderlijke en fundamenteel gemedialiseerde samenleving’. Net als bij gezondheidsvoorlichting heeft mediawijsheid alles te maken met (beïnvloeding van) kennis, houding en gedrag. Bij mediawijsheid draait het om: mediabewustzijn, mediakennis, media-attitude en mediagedrag.

Mediaeducatie
De begrippen mediawijsheid en mediaeducatie worden nog steeds door elkaar gebruikt. Mediawijsheid heeft raakvlakken met mediaeducatie, maar gaat verder dan dat. In 2005 presenteerde de Raad voor Cultuur het rapport ‘Mediawijsheid, de ontwikkeling van nieuw burgerschap’, waarin De Raad het begrip mediaeducatie vervangt door mediawijsheid. Gaat het bij mediaeducatie vooral om het beschermen van kinderen voor negatieve invloeden en eventuele schadelijke effecten van media, bij mediawijsheid staat het leren omgaan met media centraal.

Mediaopvoeding
Het zoeken, vinden, beoordelen, verwerken en interpreteren van mediabeelden- en boodschappen leren kinderen niet uit zichzelf. Ouders en onderwijs zijn samen betrokken bij de mediaopvoeding van de jeugd en hebben een gezamenlijk doel: kinderen kritisch, bewust en veilig leren omgaan met alle media. Voor het bevorderen van mediawijsheid heeft de Raad voor Cultuur een grote rol bij het onderwijs neergelegd. Eén van hun adviezen: geef het thema media een plek in het onderwijs en integreer mediawijsheid in het burgerschapsonderwijs. De bibliotheek is daarnaast aangewezen als huis van mediawijsheid.

Competentiemodel
Landelijk expertisecentrum Mediawijzer.net heeft in 2012 het Mediawijsheid Competentiemodel ontwikkeld op basis van tien competenties. Het model bestaat uit vier hoofdgroepen waarbinnen tien competenties worden beschreven. Van elke competenties is een verdeling in vijf niveaus gemaakt. Het model is o.a. bedoeld als handvat voor de ontwikkeling van mediawijsheidproducten en -diensten. Lees verder op Mediawijzer.net

Zie ook: Dossier Mediawijsheid van Kennisnet.

Informatie & advies

Quotes uit: rapport 'Samen doen, samen zijn', Now it's our time 2012