Ik kom net van de tandarts. Er brak gisteren een stuk van mijn vulling af. En dat neem ik mezelf dus kwalijk. Want die kapotte kies had waarschijnlijk voorkomen kunnen worden.
Eind vorig jaar zei mijn tandarts bij de halfjaarlijkse controle: ‘ik denk dat het goed is als je een afspraak maakt bij de mondhygiënist.’ Er zat tandsteen en dat moest echt even verwijderd worden. Reinigingsniveau 1. Geen idee wat dat betekende, maar het klonk okay en niet al te spannend.
Ik nam me voor een afspraak te maken
Alleen verschoof dat voornemen telkens naar de week erop. Niet omdat ik geen tijd had. Maar omdat ik steeds meer spookverhalen hoorde over de mondhygiënist. Dat het pijnlijk is. Een akelig gevoel. Een ‘pittig halfuurtje’ noemde iemand het. Van uitstel kwam afstel.
En nu zijn we vele maanden verder en denk ik: had ik maar meteen een bezoekje gepland. Wat een relatief eenvoudige reinigingsbeurt had kunnen zijn, werd nu een reparatieklus. Met de bijbehorende kosten, want ik heb geen tandartsverzekering meer.
Als het nog geen pijn doet
Preventie voorkomt grotere problemen. Dat weet ik uit ervaring, want ik begon mijn carrière als medewerker gezondheidsbevordering bij de GGD. En ook nu ik in het sociaal domein actief ben, zie ik hoe belangrijk preventief werken is.
Zolang er niets stuk is, als alles het nog naar behoren doet, voelt iets niet urgent. Een beetje tandsteen? Zo erg is dat niet, dat kan nog wel even. Een paar openstaande rekeningen? Komt wel goed. Wat stress en rompslomp thuis? Dat waait wel weer over.
Totdat het dat niet doet. Want problemen beginnen meestal klein. Bijna onzichtbaar. En worden vaak ook toegedekt. En als je ze te lang laat liggen, groeien ze. En dan raakt het mensen. Of in mijn geval, kiezen.
Jongeren en schulden
Een paar jaar geleden werkte ik voor een schuldpreventieproject voor jongeren. Wat ik daar leerde: een van de hoofdoorzaken van problematische schulden onder jongeren, is dat veel van hen niet weten wat ze moeten regelen als ze 18 worden. Heb je niemand in je omgeving die je hiermee op weg helpt, zoals je zorgverzekering uitzoeken of toeslagen aanvragen, dan sta je al 1-0 achter.
Het begint veelal met een gemiste betaling, aankopen op afbetaling, een rekening die blijft liggen. Gebeurt dit vaker, dan neemt al snel de stress toe. Het overzicht verdwijnt. Enveloppen blijven dicht. De schaamte groeit. En die schaamte zorgt er voor dat jongeren geen hulp zoeken. Dat ze blijven uitstellen en hopen dat de problemen zichzelf oplossen. Totdat het te groot is om nog alleen te dragen. Niet alleen financieel, maar zeker ook mentaal.
Wat er thuis gebeurt, telt mee
Bij gezinnen in sociale of economisch kwetsbare omstandigheden gebeurt vaak iets vergelijkbaars. Is er thuis veel stress, door financiële zorgen, problemen met de woonsituatie of het ontbreken van een sociaal netwerk, dan heeft dit een nadelige invloed op gezinnen, en zeker op de kinderen. Op hun ontwikkeling. Hoe ze zich voelen. En op hun kansen voor de toekomst.
Preventieve gezinsinterventies zijn er juist om daar vroeg bij te zijn. Om ouders te ondersteunen, voordat problemen zich opstapelen. Om kleine signalen serieus te nemen. Niet ingrijpend. Niet zwaar. Maar precies op tijd. Zodat een gezin niet steeds verder onder druk komt te staan en de ontwikkeling van kinderen niet stagneert.
Preventie loont
Wanneer een probleem nog klein genoeg is om licht aan te pakken -zoals in mijn geval met die vulling- is dat het moment waar het verschil kan worden gemaakt. Daarom is preventie zo belangrijk. En daarom vind ik ook dat de overheid hierop niet mag bezuinigen, maar juist moet investeren.
Leer jongeren budgetteren en wat er verandert en ze zelf moeten regelen vlak voor hun 18e verjaardag. Breng ouders in contact met organisaties die hen verder kunnen helpen met hun zorgen of problemen. Laagdrempelig en dicht bij huis.
Ook dicht bij huis: mijn afspraak bij de mondhygiënist. Die is inmiddels gemaakt! Want na dit gebitsdebacle besef ik weer al te goed: voorkomen is echt stukken beter (en goedkoper!) dan repareren.